ثبت نام ورود    
Skip Navigation Links
صفحه نخست

معرفی اماکن

 پل تاريخي زمانخان مجاورت شهر سامان واقع شده است تفكر اوليه ساخت پل در مكان دوره ساسانيان باز مي گردد اين پل به دستور زمانخان رئيسي كي ايلات قشقايي كه زماني دامنه كوچ آنها آن منطقه مي رسيد روي رودخانه زاينده رود احداث گرديد تركيب مناظر رودخروشان زاينده رود،پل زمانخان طبيعت زيباي منطقه و نيز اقدامات انجام شده جهت مهمترين قطبهاي گردشگري استان قرار داده است دهكده سياحتي زاگرس كه واحدهاياقامتي زيبا مشرف به زاينده رود پل زمانخان است درمجاورت اين پل بناشده است

 

طول

22 متر

ارتفاع

13 متر

فاصله تا شهرکرد

22 كيلومتر

تعداد دهنه

2 دهنه 8 متري

آخرین مرمت 1322ه ق

قلعه دزک

 قلعه دزك بنا در روستاي دزك و در فاصله كيلومتري جنوب شرقي شهركرد توسط لطفعلي خان امير مفخم شاهد حوادث فراواني بوده كه مهمترينآنها ايفاي نقش جريان اعاده مشروطيت استازنظرمعماري،اين قلعه ايراني ساخته شده است جالبترين قسمت اين بنا، تالار سفره خانه آيينه مي باشد در حال حاضر اين كاخ قلعه مترمربع وسعت دارد و در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است علامه فقيد علي اكبر دهخدا مولف لغت نامه مشهور مدتي را اين قلعه به سر برده است

قلعه سردار اسعد بختياري

 كاخ قلعه سردار اسعد بختياري در فاصله كيلومتري شهركرد در مركز شهر جونقان واقع شده است فاقد هر گونه كتيبه تاريخدار است اين قلعه توسط علي قلي خان سردار اسعد بختياري زماني وي زمامداري ايل بختياري را به عهده داشت ساخته شده است و بر اين اساس قدمت آن به بيش از يكصد سال مي رسد مصالح به كار رفته در اين بناي دو طبقه خشت با نماي آجر با ملات گچ خاك است و هنرهاي حجاري، چوب بري، گ بري، آيينه >كاري و نقاشي در آن به كار رفته است

خانه آزاده چالشتر

 اين بنا به مناسبت سكونت حاج مهدي خان آزاده چالش تري در بين مردم محل به اين نام معروف گرديده قديمي ترين بناي مسكوني استان ه ق محسوب مي شود كه از نظر ويژگي هاي معماري سه نوع بافت متمايز متعلق به ادوار زنديه تا معاصر به همراه تزئينات گچبري، نقاشي هاي ديواري و هنرهاي روي مي توان در كالبد آن مشاهده نمود اين بنا در قسمت غربي شهركرد چالش تر قرار دارد در سال در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است

 

خانه ستوده چالش تر

 خانه ستوده في الواقع جز آخرين بخشهاي بر جاي مانده مجموعه بناهاي مرتبط با ارگ چالشتر و مربوط به اواخر دوره صفوي تا آخر دوره قاجاري بحساب مي آيد كه قسمت اندروني بخش حاكم نشين قلعه مذكور را تشكيل مي داده است شالوده اصلي بخش ارزشمند،تراش خورده و نقاشي هاي نفيس مي باشد اين در قسمت غربي شهركرد و در نزديكي خانه آزاده قرار دارد

 

مسجد اتابكان

  مسجد اتابكان كه در زمره بناهاي محوري بافت قديمي شهركرد محسوب مي گردد قديمي ترين بناي مذهبي شناخته شده در استان است و در اوايل قرن هفتم ه ق در دوران حكومت سلسله محلي اتابكان لر بزرگ به سبك مساجد قرون اوليه اسلامي شناخته شده است اين بنا در دوره هاي صفوي و قاجاري مرمت شده و جنس آن از خشت است

در چوبي ارزشمند آن به دليل كاربري هنرهاي روي چوب از اسناد مهم تاريخي فرهنگي محسوب مي گردد بقعه امامزادگان حليمه و حكيمه خاتون از نوادگان امام موسي كاظم در مجاورت مسجد اتابكان و در مركز شهركرد واقع شده است

 

امامزاده حمزه علي

 بقعه امامزاده حمزه علي از نوادگان امام سجاد ع در كيلومتري شهر بروجن و در مجاورت شهر بلداجي در بالاي تپه اي مرتفع قرار گرفته و در اطراف آن دشتي وسيع گسترده است موقعيت طبيعي، مطلوب، آب و هواي مناسب و نزديكي به تالاب زيباي چغاخور سبب جذب ساليانه هزاران نفر از داخل و خارج استان به اين منطقه مي شوند امكان اردو زدن و كمپينگ اين مكان وجود دارد

 

معرفی خانه آزاده چالشتر

موقعیت جغرافیایی طبیعی و فرهنگی.

روستای "چالشتر" از روستاهای دهستان حومه بخش مرکزی شهرستان ، شهرکرد می باشد که د رفاصله 6 کیلومتری غرب مرکر استان واقع شده و جمعیت آن بر اساس سر شماری 1375 ه ش / 1417ه ق / 1996 م ، 5639 نفر بر آورده گردیده است .
این محل از سال 1376 ه ش /1418 ه ق / 1997 م به رغم تمامی ارزشهای فرهنگی و سوابق تاریخی خود همراه با روستاهای مجاور خود " اشکفتک و مهدیه ( زانیان ) جز نواحی شهری به مرکز استان و تحت عنوان ناحیه غرب شهرکرد محسوب شده است . گویش مردم آن فارسی روستایی بوده و مذهب تمامی ایشان تشیع می باشد .
بر اساس اسناد ، شواهد ، مدارک و متون تاریخی این محل از دیر باز ادبا و فرهیختگان فراوانی را در خود پرورش داده و نیز روانه مناطق دیگر نموده است که از جمله آنها می توان " آقا محمد خان ، دبیر اجلال ریاحی ، محمد دهبان ، محمد ریاحی و حاج مهدی خان آزاده " را معرفی نمود .
از جمله دیگر ویژگی های قابل توجه این روستا تهیه صنایع دستی منحصر به فرد و ارزشمندی نظیر " قفل سازی و فرش بافی " است که به حق جهانی یافته اند و همواره به عنوان عناصر زینت بخش گنجینه ها ( موزه ها ) و مجموعه های خصوصی و هنری بزرگ داخل و خارج از کشور تلقی گردیده اند .
با عنایت به یافته های معماری در بررسی ها و کاوشهای باستان شناختی و نیز وجود اسناد تاریخی فراوان فرهنگی ( دیوانی و مالی ) در حال حاضر سوابق متقن تاریخی در این روستا به عصر " صفویه " رسانیده می شود که خود حکایت از قدمت تاریخی این محل فراموش شده در غبار بی توجهی نسل جدید دارد .


خانه آزاده
در محور بافت قدیم چالشتر ، در همسایگی بخشهای بیرونی "ارگ حکومتی" و در مجاورت مسجد جامع و دیگر منازل اعیانی – اربابی این شهر – روستا خانه آزاده که به مناسبت سکونت اخلاف و اسلاف "حاج مهدی خان آزاده چالشتری" 1358-1272-ه ش /1400-1311 ه ق / 1979-1893 م ، ( فرزند سرهنگ عزیز الله خان از نظامیان ، شعرا و خوشنویسان سرشناس اواخر دوره های ناصری و مظفری بنام منطقه و متخلص به " طغرل وخانم "جهان سلطان"دختر "حاج محمدرشا دهکردی" که در میان مردم محل به سبب شدت انس و علاقه به اخلاق حسنه ایشان با نام اختصاصی منزل حجی خان ( حاجی خان ) با نام این شخصیت اشتهار دارد تا سال 1358 ه ش /1400 ه ق /1979 م در تصرف خانواده فرهنگی این ادیب معاصر قرار داشته است در حقیقت به عنوان محوری برای جهت بخشیدن به حرکتهای فرهنگی در این محل مورد مراجعه علاقمندان بوده و از این رو به دلیل استفاده دایم از این بنا تا حدود زیادی هویت فرهنگی – معماری آن حفظ شده است
این منزل در سال 1374 ه ش / 1416 ه ق / 1995 م از سوی " مدیریت میراث فرهنگی چهار محال و بختیاری خریداری و تملک گردیده و به عنوان اثری ممتاز در سطح منطقه به شماره 1759 ، در سال 1375 ه ش /1417 ه ق / 1996 م در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است باشد که گامی دیگر در جهت احیا و حفظ مواریث فرهنگی منطقه برداشته شود .
از نظر ویژگیهای معماری در این بنا می توان سه نوع بافت متمایز متعلق به ادوار "زندیه" تا "معاصر" را مشاهده نمود که عبارتند از:
1- جبهه غربی در دو منطقه مربوط به اواخر دوره "قاجاریه" با سقفهایی دو پوش با کاربری بهاره نشین که در گذشته دارای یک قسمت الحاقی فوقانی بفراز انبارهای جنب جبهه شمالی در طبقه همکف بنام "برج نقاشی" شامل یک اتاق نقلی با تزیینات مختلف هنری بوده که این قسمت متاسفانه به دلیل آسیبهای مختلف وارده در دهه های گذشته تخریب گردیده است همچنین به قرینه انبارهای مذکور ، اتاقهای انباری در جنب جبهه جنوبی نیز در این قسمت بنا ساخته شده اند .
از دیگر اختصاصات معماری این بخش می توان به اتاقهای گوشواره ای جنبین طبقه همکف اشاره نمود که دارای پستو خانه می باشند این جبهه در کل همسایه دیوار به دیوار عمارت بسیار ارزشمند سر پوشیده مربوط به اواخر عصر "صفوی" تا دوره "زندیه" بوده است که متاسفانه در دهه ی آغازین قرن چهاردهم هجری / نوزدهم – بیستم میلادی به تخریب کشیده شده است از دیگر اختصاصات قابل توجه در این بنا وجود یک راه ارتباطی به خارج از این خانه از کنارگذرانبارهای جبهه شمالی است که جهت ارتباط با دیگر منازل اعیانی – اربابی مجاور و نیز رفت و آمد خدمه منزل و بهره گیری در مواقع ارتباطهای اضطراری کاربرد داشته است .
2- جبهه جنوبی و شرقی ساخته شده در دوره پایانی "قاجاریه" شامل: "سردر، هشتی، دالان ورودی و مطبخ و اتاقهای پذیرایی" با کاربری مسکونی در فصل معتدل سال که بر پایه قسمت دو طبقه تخریب شده ای قرار گرفته که از نظر اصالت بر اساس قراین ، شواهد و حدسیات دارای عمری برابر با بخش غربی بوده است .
3 – جبهه شمالی معاصر که در دهه 1340ه ش /1381 ه ق / 1961م بر اساس الگوی معماری رایج در این محل با کاربری مسکونی ساخته شده است .
این بنا بر ابنیه دوره ای ساز ایوانی با نقشه ای مربع – مستطیل می باشد که به وسیله دالانی طویل و هشتی نقلی به عنوان راه اصلی به خارج دسترسی پیدا می کند .
بر اساس اطلاعات مستخرجه از اشعار مندرج بر پنجره ارسی اتاق سمت چپ طبقه اول ، ساخت این بنا در سال 1246 ه ق /1226 ه ش/1847م توسط استاد معمار معروف آن ایام "حاج محمد حسین" آغاز گردیده و در سال 1268 ه ق / 1230 ه ش / 1851 م پس از گذشت "چهارسال" که در واقع سال تجدید حیات بسیاری از اقدامات عمرانی و فرهنگی ناحیه چهارمحال و بختیاری توسط قدرتمندان چالشتر به شمار می آید عملیات ساختمان آن به اتمام رسیده است هر چند با عنایت بر به قدمت کلی این روستا – شهر ابنیه دیگر مجاور و نیز محتوای ابیات مذکور می بایست شالوده بنا را مربوط به ادوار گذشته تر و حداقل از اواخر عصر "صفویه" به بعد دانست .
از آنجایی که این منزل در محور تاریخی بافت معماری قدیم این شهر – روستا و در مجاورت بفایای " عمارت بیرونی ارگ حکومتی ، منازل ستوده (اندرونی ارگ حکومتی)، حسینی و منزوی ( روحانی ) ، سرپوشیده ، سر در قلعه ، مسجد و حمام " واقع شده و با توجه به ویژگی های هنری ممتاز و منحصر به فرد آن در سطح منطقه می توان این بنا را جزء منازل اعیانی دانست که در روزگار مجد و عظمت سیاسی – فرهنگی شهر – روستای چالشتر دارای اهمیت فراوانی بوده است . وسعت تمامی محوطه بنا " 1207 متر مربع " و زیر بنای طبقات همکف و اول در جبهه جنوبی 1040 متر مربع برآورده شده است که با توجه به محدوده فیزیکی بافت معماری چالشتر دارای گستردگی خاص خود تلقی می گردد .
در جبهه جنوبی بنا که متعلق به اواخر دوره قاجاریه و به تاریخ 1268 ه ق / 1230 ه ش / 1851 م است ، پنجره های مشبک "کاربندی و گره چینی" شده ارسی های رنگارنگ با شیشه های ریز و درشت گلی رنگ جلوه ای خاص به فضای درونی اتاقها و بیرونی مشرف بر حیاط پر گل آن داده اند که به واسطه ظرافت فوق العاده از نظر کاربرد هنرهای روی چوب قابل توجه می باشند در حاشیه محیطی فوقانی پنجره ارسی اتاق سمت چپ طبقه اول مشرف بر حیاط ، اشعار و مطالب ذیل به خط نستعلیق استاد عبدالرحیم بر روی چوب شبکه بری و منبت کاری شده سپس فاصله دو جداره ایجاد شده با شیشه های رنگی پوشش داده شده اند :

یا الله ، الهی تا ابد آباد بادا
، یا محمد ، زآفات زمانه این عمارت
خدا محفوظ دارد صاحبش را
، یا فاطمه ، که می زیبد در این گردن امارت
به حق چارده معصوم اطهار
، یا حسین ... فردی استراحت
به عمر و عزت جاوید ماند
، یا محمد ، در این دولت سرا ددور از مرارت
، یا جعفر، بماند تا زمان صاحب الامر
، یا موسی ، مصون از هر بلید بی خسارت
، یا رضا از آن وقتی که شد معمور و آباد
، کتبه عبدالرحیم ، زسعی اوستاد با مهارت
، یا علی دعا کردیم و شد تاریخ این بیت
12:608
ماده تاریخ های بدست آمده علاوه بر عین عدد 1268 ه ق / 1230/ ه ش / 1851 م که بر بدنه پنجره مذکور منبت کاری گردیده است به ترتیب بر اساس حساب جمل از جمع ارزش عددی حروف مصراعها ی اول و دوم بیت ششم نیز بدست می آیند شعر مذکور به رغم ارزش تاریخی که در بر دارد از نظر ادبی دارای نقایصی است که از آن جمله می توان به قافیه آوردن "استراحت" و رها شدن مصراع دوم بیت آخر (هفتم؟!) اشاره نمود که مورد اخیر شاید به دلیل نبودن جای مناسب جهت نگاشتن آن بر سطح محیطی فوقانی پنجره مذکور دست داده شده باشد .
سقف داخلی یکی از اتاقهای انتهایی سمت راست در طبقه اول همین قسمت دارای پوشش آیینه کاری و در ردیف هشت بنای ممتاز منطقه با این خصیصه بوده که متاسفانه به مرور ایام تنها آثاری محدود از آن باقی مانده است .
همچنین بر روی تمامی درها و دیگر پنجره های فعلی بنا کاربرد انواع هنرهای روی چوب نظیر معرق ، منبت ، کاربندی قابل مشاهده است .
سنگ نوشته ای نیز بر سر در هشتی ورودی منزل با عبارات " هوالله ، بسم الله الحمن الرحیم ، انا فتحنالک فتحا مبینا ، نصر من الله و فتح قریب " و به تاریخ 1307 ه ق / 1268 ه ش 1889 م در عین سندیت تاریخی از نظر فرهنگی بخصوص جهت مشخص ساختن تاریخ ساخت جبهه جنوبی و شرقی نشانگر وابستگی ها و علایق مذهبی ساکنین اولیه این خانه بوده است .
کاربردهای فرهنگی آتی خانه آزاده :‏
‏* تعمیر و حفاظت بنا بعنوان یک شاخص فرهنگی در منطقه جهت جذب گردشگران
* پایگاهی جهت حفظ آثار و ابنیه محور تاریخی چالشتر
* استفاده از فضای بنا جهت راه اندازی کارگاههای آموزشی هنرهای سنتی و دیگر آموزشهای فرهنگی .
* بهره گیری از محیط مناسب داخلی و خارجی بنا جهت بر پایی نمایشگاههای دایمی و موقت در راستای شناسایی سوابق تاریخی – فرهنگی منطقه ای کشوری.

سوابق تاریخی :
این محل پس از انقراض سلسله " افشاریه " و از اواسط دوره "زندیه" تا روزگار قدرت گیری خوانین هفت لنگ بختیاری از اواسط دوره ناصری و بسط نفوذ سیاسی آنان علاوه بر ناحیه بختیاری در محال چهارگانه حاکم نشین فرهنگی – سیاسی چهار محال ( شامل چهار قسمت لار / رار /، کیار /کلار / ،میزدج / مزدج / و گندمان
/کندمان/ تلقی می گردیده است و خوانین قدرتمند و آبادگری چون حاجی محمد رضا خان ریاحی که نسب به " حربن یزید ریاحی " از قهرمانان حادثه " کربلا " می رساندند از این محل به عمران و آبادی دیگر مناطق تحت نفوذشان مبادرت می ورزیده اند که یادمان های ایشان به صورت سازه های معماری چون " قلعه ، مسجد ، پل ، حمام و عمارتهای اربابی – اعیانی " در سطح این ناحیه خود مبین این موضوع است .
از ایام مجد و عظمت فراموش شده این روستا در حال حاضر شواهد معماری و فرهنگی قابل توجهی بر جای مانده است که از جمله آنها می توان به " منازل آزاده و ستوده ، مسجد جامع ، سر در قلعه ، و بقایای باروری مرتفع روستا اشاره نمود .
در خصوص وجه تسمیه این محل سه نقل قول وجود داردکه بنا بر دلایل تاریخی ، فرهنگی و اجتماعی هر کدام در جای خود دارای اعتبار و اهمیت تلقی می گردند و از هر حیث قابل تعمق می باشند .
- مورد اول اینکه واژه چالشتر مرکب از دو نیمه " چال " به معنای " محل و ماوا " و " اشتر " صورت تغییر شکل یافته " ایشتار" و "استار" می باشد که استعاره ای برای نامیدن الهه "آناهیتا" در گذشته های دور بوده است و در کل به معنای " محل و معبد آناهیتا" می باشد و به این ترتیب سوابق تاریخی این محل به ادوار پیش از اسلام رسانیده می شود .
- مورد دوم آنکه کلمه "چالشتر" از دو قسمت "چال" به معنی "محل و ماوا" و "شتر" به وجود آمده و در کل مبین " پرورش شتر" در این محل تا دهه 1360 ه ش /1400 ه ق / 1980 م است
- مورد سوم اینکه واژه "چالشتر" از دو بخش "چالش" به معنای "نبرد" و "تر" به معنی "محل" ترکیب شده و در کل میدان و محل وقوع جنگ را تداعی می سازد
.

پژوهش و نگارش : بابک زمانی پور

 
تمام حقوق مادی و معنوی این پایگاه به حوزه هنری استان چهار محال و بختیاری تعلق دارد. | نقشه سايت