ثبت نام ورود    
Skip Navigation Links
صفحه نخست

چهارمحال و بختیاری زیبای خفته در زاگرس

استان چهارمحال و بختیاری در بخش مرکزی فلات ایران و رشته کوه های زاگرس ، بین کوه های غرب و پیشکوه های داخلی و استان اصفهان واقع شده است . این استان از شمال و مشرق به استان اصفهان و ازجنوب به استان کهکیلویه و بویراحمد ، از غرب به استان خوزستان و از شمال غرب به استان لرستان محدود است . شکل طبیعی استان بر مبنای ارتفاعات میانی رشته کوه زاگرس استوار گشته است .
انباشت برف در ارتفاعات استان سبب شده معروفترین رودخانه های دایمی جنوب غربی و مرکزی ایران یعنی کارون ، زاینده رود ، و دز از ارتفاعات این استان سرچشمه گیرند.
فرونشست های بوجود آمده همزمان با حرکات زمین ساختی زاگرس و آب حاصل از ذوب برف کوههای بلند ، تالابهای متعددی را در استان تشکیل داده که زیستگاه انواع پوشش گیاهی و جانوری می باشد .‏
جنگلهای بلوط ، زالزالک و برخی دیگر از گیاهان پهن برگ و نیز آبشارها ، غارها چشمه سارهای با آب فراوان ، مناطق حفاظت شده ، گردشگاهها و گردابها از دیگر عوامل طبیعی استان محسوب می گردند در مجموع استان دارای بیش از 250 جاذبه شناخته شده طبیعی ، تاریخی و مذهبی می باشد.

منابع آب

به علت کوهستانی بودن وجود ارتفاعات برف گیر و ذوب شدن برف کوهها ، استان در تابستان دارای برفاب می باشد .در واقع کوه های مرتفع این منطقه محل ذخیره آب های دائمی و در نتیجه سرچشمه رودهای همیشگی است. 
با توجه به ارتفاع منطقه و این که جهت ارتفاعات از شمال غرب و جنوب شرق است ، آب های این منطقه به دو قسمت تقسیم می شوند :‏

الف- قسمتی که به سمت شرق سرازیر و حوضچه زاینده رود را تشکیل می دهد. 
ب – قسمتی که به سمت غرب و جنوب غرب جریان دارد و سرچشمه کارون علیا نامیده می شود.‏

رودخانه زاینده رود :‏
 
حوزه آبریز زاینده رود با مساحتی حدود 3200 کیلومتر مربع از قسمت شرق سلسله جبال زاگرس شروع  و پس از طی مسافتی در حدود 360 کیلومتر در جلگه اصفهان به باتلاق گاوخونی می ریزد .
سرچشمه زاینده رود در دامنه شمال شرقی زردکوه در جنوب روستای دیمه و در فاصله یازده کیلومتری تونل های کوهرنگ است که درفاصله یک کیلومتری به موازات آب کوهرنگ جریان می یابد و قبل از اتصال به آن ، به شاخه دیگری به نام "خربه" متصل می شود . آب خربه از کوه "کفت برد " در شرق زردکوه سرچشمه می گیرد . از روستای "قلعه سبزی" گذشته با رودخانه دیمه یکی شده و وارد آب کوهرنگ می شود . نوع بستر اصلی رودخانه "قلوه سنگی" است زاینده رود را می توان بزرگترین رودخانه داخلی ایران دانست . اجزاء و سرچشمه های تشکیل دهنده آن عبارتند از :‏
• سرچشمه دیمه : از شمال شرق زردکوه و جنوب روستای دیمه‏.‏
• میان رودان : از کوه "بلشت" در شمال دهستان شوراب و در جهت شمال و جنوب جریان دارد .‏
• شاخه توف سفید : از ارتفاعات زردکوه سرچشمه گرفته و از طرف غرب به رودخانه زاینده رود اضافه می شود .‏
• رودخانه نعل اشکنان : از ارتفاعات کوه سراب سرچشمه می گیرد ‏.‏
• رودخانه تنگ گزی : از ارتفاعات روستای مرغملک و سودجان سرچشمه می گیرد. 
• رودخانه فرسانک : ارتفاعات بیدادکوه سرچشمه و از طرف غرب به رودخانه می ریزد ‏.‏
• تونل های کوهرنگ : آبریز کارون از طریق دو تونل به آب زاینده رود اضافه می گردد‏.‏

رودخانه کارون علیا:‏
 
بیشترین مساحت این استان را سرچشمه های کارون تشکیل می دهند که از اتصال سرشاخه های اصلی و چند شاخه فرعی به وجود آمده و از مرکز تا جنوب و غرب این منطقه را در بر می گیرد.‏
سرشاخه های اصلی کارون:
1- آبهای "کوهرنگ" و "بازفت" در شمال و شمال غرب‏.‏
2- آب های "کیار" و "ونک" در شرق و شمال شرق‏.‏
3- رودخانه "ماربره" و "فرسان" در جنوب شرقی و شرق منطقه.‏

سرشاخه های فرعی کارون 
1
- رودخانه "آقبلاغ" و "سولگان" که آب ونک را تشکیل می دهند‏.‏
2- رودخانه "سمیرم" که به ماربره می پیوندند‏.‏
‏3-  آب "منج" به کارون می ریزد‏.‏
4- آب "جونقان" "فارسان" "پیر غار" "ده چشمه" و شلمزار‏.‏

پیشینه تاریخی
از حدود هشت تا نه هزار سال قبل یعنی از دوره نوسنگی اندک اندک گروههایی به صورت نیمه یک جانشین دهکده های اولیه را در دشتهای لردگان ، بلداجی ، گندمان ، از توابع بروجن دشت شهرکرد و مناطقی از فارسان بنیان نهادند و علاوه بر شکار و گردآوری گیاهان وحشی اقدام به کشت غلات مورد نیاز خود نمودند و با آغاز دوره مس و سنگ عملا انسا ن های ساکن در منطقه وارد دوره کشاورزی شدند.‏
دوران عیلامی ها این استان تحت قلمرو آنها بوده جزء ایالت بزرگ در انشان و قسمتی از ایالت "پارسوماش"  که ترکیب یافته از خوزستان ، لرستان ، پشت کوه و کوههای بختیاری بوده و از شرق به اصفهان از شمال به نواحی گلپایگان محدود بود و بر این اساس تمامی استان چهارمحال و بختیاری کنونی در این ایالت قرار داشته است .‏

وجه تسمیه 
"چهارمحال" از قدیم و طبق اسناد موجود حداقل از قرن ششم ه ق بدین نام شهرت داشته محال اربعه که به چهارمحال شهرت دارد عبارتند از : لار (رار) ، کیار ، میزدج و گندمان. در قرن هشتم ه ق اولین بار نام "بختیاری " در تاریخ گزیده آمده است .بختیاری ها به دو ایل "هفت لنگ" و "چهارلنگ" تقسیم می شوند که در مورد این تقسیم بندی دلایل زیادی از جمله : نحوه بستن مالیات و انشعبات عشیره ای از اساس زاد و ولد اولیه چهار پسر و هفت پسر از دو همسر بختیار مغول ذکر کرده اند .‏
نژاد :‏
‏ قبل از مهاجرت "آریایی ها" آمیختگی بین ساکنان محلی و مهاجرین صورت گرفته که احتمالا چندان وسیع نبوده مردمان چهارمحال و بختیاری از نظر ریخت شناسی ، تفاوت های فرهنگی مانند زبان ، گویش ، آداب و رسوم و معیشت دستخوش تغییراتشده و در کنار سایر اقوام قرار گرفته اند . ریخت بختیاری ها به گروه "سرپهن" تعلق دارد که بیانگر ریشه نژادی "سامی" آنها است اگر زبان لری بختیاری ها را در نظر نگیریم ، از نظر نژادی با لرها تفاوت دارند .‏

زبان 
1- گویش فارسی (شهرکرد ‏– بروجن )
2- گویش لری (لردگان ‏– اردل – کوهرنگ – فارسان )
3-  گویش ترکی ( ترکی قشقایی ) که در بین روستاها و شهرهای ساکن منطقه چهارمحال رایج است .

مذهب  یک پارچه شیعه اثنی عشری

مراکز دیدنی استان

شهرکرد 
پل زمانخان – گرداب بن ، سرچشمه فرخ شهر ، چشمه زنه هفشجان ، امازاده حلیمه و حکیمه خاتون ، امازاده بابا پیراحمد ، امامزاده محمد بارده ، قلعه چالشتر ، قلعه دزک ، قلعه سورک ، قلعه شمس آباد ، مسجد جامع شهرکرد ، مسجد اتابکان ، مسجد ابومحمد ، پل هوره ، موزه باستان شناسی ، سقاخانه ارباب میرزا ، آرامگاه دهقان سامانی 

اردل
تالاب ناغان ، چشمه دهنو ، طبیعت زیبای سبزه کوه ، چشمه سرداب رستم آباد ، چشمه مولای آلیکوه ، چشمه آبسرده ، دشت دیناران ، امامزاده های چهراز ، مریک ، حلیمه خاتون سر پیر و امازاده اسماعیل میانکوه ‏

 

بروجن
پل فصلی ، مسجد حاج شیخعلی ، مسجد مدنی ، حمام مکتب خانه ، خانه حفیظی ها ، مسجد نقنه ، حمام صفوی گندمان ، امامزاده مادر و دختر ، امامزاده عسگر علی گندمان ، امامزاده حمزه علی در نزدیکی بلداجی ، اماکن سیاحتی تفریحی : سیاسرد بروجن ، چشمه زاغی دهنو ، چشمه مادر و دختر گندمان ، تالاب های سولفان ، چغاخور و گندمان ، هفت چشمه بلداجی ، چشمه گلوگرد ، چشمه اورگان ، چشمه علی امام قیس

فارسان:‏
 پیر غار ( محل کتیبه مشروطیت ) قلعه سردار اسعد جونقان ، باغ اسعدیه مجموعه خانوی جونقان ، چشمه قلعه ، غار سراب باباحیدر ، امامزاده و سید میراحمد و امامزاده حیدر بن مالک ، امامزاده سید محمد ، امامزاده سید سعید ‏

کوهرنگ 
‏ دشت لاله های واژگون ، چشمه های دیمه ، کوهرنگ ، توف سفید ، تونل اول کوهرنگ ، پیست اسکی چلگرد ، ارتفاعات زردکوه ، معدن نمک چلگرد ، روستای شگفت انگیز سرآقاسید ، پل خدا آفرین ، بردگوری های بازفت ، آبشار شیخ علیخان ، سد کوهرنگ ، قلعه دهناش قلعه تبرک نقش برجسته الگی و موری

لردگان 
 
امامزاده شهسوار ، اتشگاه چشمه برم ، چشمه سندگان ، پارک جنگلی پروز ، منطقه حفاظت شده سبزه کوه ، پل کره بس ، قلعه مدرسه ، قلعه حمام دشت پاگرد و برج سردشت. ‏
همچنین بالاخره حاشیه سبزه رودخانه های زاینده رود و کارون از جاذبه های دیدنی این استان هستند .
استان چهارمحال و بختیاری با تنوع زیستی و فرهنگی خود معرف بخشی از فرهنگ و تمدن ایران زمین است . یافته های باستان شناسی در تپه ها و محوطه های باستانی استان ، استقرار اولیه را از هزاره هفتم پیش از میلاد در این سرزمین تایید می کند .
این استان دارای میراث فرهنگی و طبیعی بی نظیری است که زمینه ای وسیع برای محققین پژوهشگران و گردشگران گشوده است .
زبان و گویش فرهنگ و آداب و رسوم ایلات و عشایر روستاییان و شهرنشینان استان کنکاشی  گسترده و عمیق را می طلبد. ‏

ناهمواریها

این استان با ارتفاع نسبتا زیادی از سطح دریا ( 4548-1800 متر ) از یک قسمت کوهستانی (نزدیک به 80% آن ) و یک قسمت جلگه ای تشکیل شده است . قسمت جلگه ای استان شامل مزارع سبز و خرم و باغ های وسیع است . قسمت کوهستانی با ارتفاع زیادی از سطح دریا و با سلسله جبال زاگرس از شمال غربی آغاز و به طرف جنوب شرقی امتداد می یابد . در غرب استان ، کوه های مرتفعی وجود دارد که محل ذخیره آب رودخانه های دائمی زاینده رود و کارون است .‏
از مهمترین این رشته کوه ها زردکوه با بلندترین قله (4548 متر ارتفاع از سطح دریا ) و پس از آن سبزکوه ، سفید کوه ، کارکنان ، منگشت ، سالدران ، جهانبین و کوه ریگ می باشد . این کوهها اغلب سال پوشیده از برف و جزء کانون های آبگیر دائمی ایران هستند .
در شرق ، جنوب غرب و جنوب شرق استان دشتهای نسبتا وسیع لار ( رار ) ، لردگان ، فلارد ، خان میرزا ، گندمان ، بلداجی ، امام قیس ، فرادنبه ، سفید دشت و کیار قرار دادند.

آب و هوا 
چهارمحال و بختیاری به علت کوهستانی بودن و ارتفاع زیاد از سطح دریا ، دارای زمستان های بسیار سرد و تابستانهای معتدل است و به دلیل ارتفاع بیش از دوهزار متری استان از سطح دریا ، در اکثر نقاط این استان از اواسط فصل پاییز تا فروردین ماه برف می بارد ودر تابستان نیز درجه حرارت از حد معینی تجاوز نمی نماید .
طول دوره سرمای سالانه چهار تا پنج ماه است .فصل یخبندان نیز معمولا از نیمه دوم آبان ماه آغاز می شود و مدت آن به طول متوسط 104 روز است . سردترین ماههای سال دی و بهمن است و میانگین دمای هوا در این دو ماه بین 15-10 درجه زیر صفر می رسد .گرم ترین ماههای سال تیر و مرداد است و درجه حرارت هوا در تیر و مرداد است و درجه  حرارت هوا در تیر ماه بین 38-35 درجه سانتیگراد نوسان دارد.‏

اقالیم آب و هوایی
با توجه به چهره طبیعی ، موقعیت جغرافیایی ، کوه ها و دشتها، استان چهارمحال و بختیاری دارای چهار اقلیم آب و هوایی است که عبارتند از:
اقلیم کوهستانی – اقلیم کوهرنگ (چلگرد )- اقلیم شهرکرد – اقلیم لردگان‏

اقلیم کوهستانی 
با ارتفاع بیش از سه هزار متری از سطح دریا ، دارای آب و هوای بسیار مرطوب با تابستانهای خشک و زمستانهای بسیار سرد است. به علت کوتاهی فصل رشد و سرمای سخت زمستان فقط گیاهان مقاوم در چنین شرایطی قادر به ادامه حیات می باشند .

اقلیم کوهرنگ (چلگرد )
 این منطقه دارای اقلیمی مرطوب  با تابستان های معتدل و خشک و زمستان های سرد است . حداکثر طول فصل رشد گیاه در این اقلیم حدود 6 ماه می باشد که از اواخر فروردین ماه آغاز و تا اواخر مهر ماه ادامه دارد .‏

اقلیم شهرکرد 
این اقلیم دارای وضعیت آب وهوایی نیمه مرطوب با تابستانهای معتدل و خشک و زمستانهای سرد است . حداکثر طول فصل رشد در این اقلیم حدود هفت ماه است که از اوایل فروردین آغاز و تا اوایل آبان ماه ادامه می یابد ‏
اقلیم لردگان :
دارای آب و هوای نیمه مرطوب گرو با زمستانهای نیمه سرد است حداکثر طول فصل رشد گیاه در این آب و هوا حدود هشت ماه است که از اواسط اسفندماه آغاز و تا اواخر آبان ماه ادامه می یابد .

                                                                                 

 گردآونده : ژیلا مهندس

 
تمام حقوق مادی و معنوی این پایگاه به حوزه هنری استان چهار محال و بختیاری تعلق دارد. | نقشه سايت